Geprint vanhttps://www.tuinadvies.nl/artikels/vijveropstart_voorjaar

menu
Tuinadvies

https://www.tuinadvies.nl   /    zondag 25 augustus 2019

Vijveropstart voorjaar: vijverbacteriën


vijver opstarten
Een gezonde mix: zuurstof, planten en zuiver water

Het opstarten van een vijver kan is tweeledig. Enerzijds kan een vijveropstart gezien worden als het vullen van een nieuwe vijver en het opstarten zelf. Daarnaast wordt de term “vijver opstarten” ook gebruikt om de vijver startklaar te maken na de winter. Dit gebeurt meestal in de periode van midden maart (afhankelijk van het weer).
Eenmaal de eerste dagen met temperaturen van meer dan 10° zijn gepasseerd, wordt het water langzaam aan warmer en worden de vissen opnieuw actief. Ze gaan op zoek naar voedsel. Net zoals de vissen beginnen de bacteriën ook actief te worden. Bacteriën vormen een gevaar, maar tevens ook een oplossing in de vijver. Hierover meer later in dit artikel.

Nieuwe vijver vullen: waterkeuze

Wanneer u een nieuwe vijver voor het eerst vult wordt dat het best gedaan met leidingwater (ook wel stadswater genoemd). In leidingwater zit er een hoeveelheid kalk, wat goed is voor plantengroei en vissen. Het gehalte aan kalk in het water is afhankelijk van de regio waarin u woont.
Regenwater is per definitie niet slecht maar heeft het nadeel dat het wat zuurder is en er geen kalk in zit. Alhoewel het niet direct schadelijk is voor vissen wordt er toch altijd leidingwater aangeraden, zeker om naar later toe geen problemen te krijgen met instabiele waterwaardes, verminderde plantengroei, ….
Leidingwater wordt ook wel ‘hard water’ genoemd, regenwater ‘zacht water’. Dit heeft te maken met het al dan niet bevatten van kalk.
Is er geen mogelijkheid om leidingwater te gebruiken, kan de vijver alsnog gevuld worden met regenwater, maar dan liefst met toevoeging van producten die ervoor zorgen dat het geschikt is voor de vijver, omdat regenwater ook vaak een bron van besmetting en ziekteverwekkers is.
Een derde optie is grondwater, maar of dat gebruikt mag worden is afhankelijk van de streek waarin u woont. Vaak is de bovenste laag van grondwater (meestal 2 tot 9 meter diepte) ongeschikt van kwaliteit. Door bemesting van landbouw en insijpeling van zure regen bevat dat grondwater vaak ammoniak, nitriet of nitraten. Deze zijn afvalstoffen die in de vijver zo min mogelijk mogen voorkomen (liefst zelfs helemaal niet).  Grondwater van een dieper niveau (30 tot 100 meter of nog dieper) is meestal wel geschikt. Dit bevat geen oppervlaktewater en heeft een bijzonder traag en natuurlijk filterproces doorgemaakt waardoor het zelfs vaak drinkbaar is geworden.
Bij de meeste apotheken kunt u tegen een kleine vergoeding het grondwater laten controleren.
Hou er wel rekening mee dat grondwater vaak een verhoogde concentratie aan ijzer bevat. Dit kan het vijverwater bruinachtig kleuren. Leidingwater heeft dit probleem niet.

Nieuwe vijvers vullen

Eenmaal de keuze gemaakt, kan het vullen beginnen. Doet u dat met leidingwater, dan is het nuttig om de tellerstand van uw meter op te schrijven. Eenmaal de vijver helemaal gevuld kunt u perfect controleren hoeveel water uw vijver bevat. Het is belangrijk te weten wat de inhoud is, naar berekeningen voor visbezetting, eventuele medicatie of andere producten toe te voegen.  
Wanneer u begint met het vullen van de vijver, is het nuttig om op voorhand de planten al op de bodem te plaatsen.  
TIP: Zet de planten het best in vijvermandjes. Op die manier kunt u de planten eenvoudiger onderhouden in de volgende jaren.
Wanneer het debiet van de watertoevoer te groot is kan het gebeuren dat het bodemsubstraat of plantjes worden weggespoeld. Daarom kan het nuttig zijn om het water te laten toekomen in een ton die in de vijver staat. De ton zal geleidelijk overstromen in de vijver en zo een gematigdere stroming vormen, waardoor de planten op hun plaats blijven staan.

Vijver vullen: leidingwater voor vijveropstart
Vijver vullen: leidingwater voor vijveropstart

Wees niet te snel !

Leidingwater wordt vrij gemaakt van ziekten en bacteriën. Dat is ook een reden waarom leidingwater beter is dan regenwater. Inheemse vissen zijn vaak wel bestand tegen de aanwezige ziektekiemen of bacteriën die zich in dit water bevinden, maar uitheemse vissen (vissen die worden geïmporteerd uit Israël, China, Japan, …) zijn dat vaak niet.
Aan leidingwater wordt chloor toegevoegd, dit is niet zo gezond voor de slijmhuid van vissen. Alleen geduld helpt hier tegen. Chloor verdwijnt vanzelf uit de vijver zolang u maar wat geduld uitoefent. Bewegend water zal sneller zijn chloorgehalte verliezen dan stilstaand water. Daarom is het goed om direct al de vijverpomp in te schakelen, aangevuld met een fonteintje of waterval.
De chloor is een van de redenen waarom wordt gesteld dat je de eerste weken geen vissen in een nieuwe vijver mag zetten. Sommige specialisten beweren zelfs dat je dat beter het eerste jaar niet doet.
Een andere reden waarom moet gewacht worden met toevoegen van vissen is dat de vijver zichzelf nog niet kan zuiveren. U heeft een pomp en een filterinstallatie, maar in het begin houdt dat enkel het fysisch vuil tegen. De vijver heeft nog geen biologische stabiliteit. Afvalstoffen (zoals fosfaten of ammoniak) zullen nog niet of niet voldoende afgebroken worden. Dit komt deels doordat de planten nog te jong zijn en het wortelgestel nog niet voldoende ontwikkeld waardoor ze nog geen massa aan afvalstoffen kunnen verwerken, daarnaast zijn de nuttige bacteriën nog niet aanwezig.
Een belangrijke stap in het filtreren is de werking van de allerkleinste diertjes, namelijk de bacteriën.

Een stukje chemie

vijverwater waarden controleren
Waterwaarden controleren: meten is weten !

Er bestaat een enorme diversiteit aan bacteriën, en een aantal zorgen voor de chemische zuivering van het vijverwater.  De eerste bacteriën die in werking treden zijn de zogenaamde heterotrofe bacteriën. Zij zorgen ervoor dat organisch afval (afgevallen bladeren, dode insecten, afgestorven plantenresten, uitwerpselen, onverteerde voeding,…) worden omgezet. Het resultaat is een combinatie van ammoniak (dat giftig is) en nitraat (minder giftig).
Een volgende groep van bacteriën (nitrosomonas) zullen het giftige ammoniak gaan omzetten naar minder giftig nitriet. Dit nitriet is nog steeds niet goed om in de vijver te hebben en daarom worden deze stoffen ook nog eens afgebroken door de nitrobacter bacteriën.
Deze soort gebruikt de nitrieten als voedingsstof om zelf te kunnen uitgroeien, en het afvalproduct dat daarvan het resultaat is, is koolzuurgas, zuiver water en nitriet.
Nitriet wordt in een volgend proces afgebroken door planten, die het gebruiken als voedingsstoffen.
Koolzuurgas ontsnapt vanzelf uit de vijver (dit is te vergelijken met de belletjes in een glas spuitwater) en is in wezen ongevaarlijk.
Het zuiver water is dan uiteindelijk waarom het ons te doen was.
Op die manier is de cirkel rond en komt de vijver in evenwicht.
De uitwerpselen die vissen produceren worden op deze manier volledig gezuiverd. Vandaar dat het belangrijk is om te wachten met vissen uit te zetten, omdat helemaal in het begin er geen bacteriën aanwezig zijn die kunnen zorgen voor de afbraak van de afvalstoffen. Met als gevolg dat de vissen in een steeds slechter wordende waterkwaliteit rondzwemmen. Wordt de waterkwaliteit na verloop van tijd zodanig slecht, dan worden de vissen minder actief, zien ze er ‘vermoeid’ uit, en is hun immuunsysteem zwakker. In een later stadium kunnen ze daar ook aan sterven.


gezonde vissen - gezonde vijver
Gezonde vissen in een gezonde vijver

De oplossing voor het bacterieprobleem:

  1. Wachten tot de bacteriën uit zichzelf voorkomen in de vijver (en dat zal ook echt zo gebeuren na verloop van tijd).
  2. Vijverwater nemen van een gezonde vijver die al meerdere jaren draait en dus een goede mix van nuttige bacteriën bevat. Dit wordt echter niet aangeraden, omdat iedere vijver ook zijn eigen mix van ziektekiemen heeft. Die zijn niet schadelijk voor het leven dat zich in die vijver bevindt, maar ze kunnen wel schadelijk zijn voor de dieren die jij wil uitzetten.
    Dit is dus wel een oplossing maar wel een risicovolle. Dit geldt met alle toevoegingen in de vijver algemeen. Aan iedere plant of vis hangen er bepaalde ziekteverwekkers, die in meeste gevallen volledig ongevaarlijk zijn, maar op die manier komt er wel een nieuwe soort in de vijver waarvoor de bestaande bewoners misschien niet immuun voor zijn.
  3. De bacteriën toevoegen in geconcentreerde versie uit de speciaalzaak. Deze bacteriecultuur bevat de ideale mix die nodig is om een vijver op te starten. De vaak heel kleine potjes bevatten miljarden kunstmatig gekweekte bacteriën die in staat zijn om de hele vijver op korte termijn in te palmen. Op deze potjes staat altijd te lezen voor welke vijverinhoud welke dosis gebruikt moet worden. (al een eerste voordeel uit bovenstaande tip om de teller van het leidingwater in de gaten te houden).
    Denk niet onmiddellijk dat door het toevoegen van deze bacteriën er ook direct vis mag uitgezet worden.
    Dit is niet waar ! Ook die kunstmatige bacteriën hebben hun tijd nodig om de vijver op een stabiel niveau te krijgen. Een stabiel niveau is een soort buffer waardoor er geen PH-crash kan voorkomen. Iedere vijver heeft een bufferend vermogen (uitgedrukt in carbonaatgehalte of KH-waarde).
    Deze waarde vertelt u in welke mate de vijver bestand is tegen een (tijdelijke) piek van afvalstoffen.
    Of het water van de vijver nog altijd geschikt gezond is, kan gemeten worden met behulp van de PH-meter. De PH-waarde vertelt u in welke mate het vijverwater zuur of basisch is. De PH-waarde wordt gevormd door een combinatie van KH (carbonaatgehalte) en GH (hoeveelheid aanwezige kalk). Lijkt de PH instabiel te worden, dan komt dit meestal voort uit een van beide waterwaarden die niet in orde zijn. In de handel zijn producten te verkrijgen om de PH te corrigeren, denk echter niet dat daarom het probleem is verholpen. Een overvloed aan vis en voeding kan er voor zorgen dat de PH niet meer correct staat, enkel een middeltje om de PH terug hoger te krijgen zal dus uw water oké doen lijken, maar het echte probleem wordt niet verholpen.
#2926