Geprint vanhttps://www.tuinadvies.nl/artikels/waterlelies_in_de_vijver_1

Tuinadvies
> Vijver & zwembad > Vijverplanten > Waterlelies mogen niet ontbreken in de biologische vijver

Toon alles uit: "Vijverplanten"

Waterlelies mogen niet ontbreken in de biologische vijver

Waterlelies mogen niet ontbreken in de vijver. Vanaf de lente, laat ons zeggen april, komen de bloemknoppen één voor één uit de diepte naar boven. De bloemen drijven op het water of worden er sierlijk boven geheven. Als sterren fonkelen zij op het waterfirmament, omringd door grote ronde vlakke bladeren. Het zijn werelden op zich en als drijvende eilanden welkome leefplaatsen voor onnoemelijk veel diertjes.

Waterlelies zijn de belangrijkste bron van kleur in de waterpartij. Veel waterleliebloemen geuren bovendien verrukkelijk. Gans de zomerperiode geven zij bloemen en gaan daarmee door tot diep in de herfst. De derde of vierde dag na het opengaan blijft de bloem gesloten, zinkt traagjes en zal niet meer opengaan.

Het nut van waterlelies

Waterlelies zijn niet alleen mooi maar dragen ook een belangrijke steen bij aan het biologisch functioneren van de waterpartij.
Het drijvende gebladerte vermindert de instraling van zonlicht in het water en helpt zo de algengroei in bedwang te houden.

Waterlelies verbruiken voedingsstoffen die anders de ongewenste algen zouden voeden en helpen zo op een bescheiden manier het water proper en helder te houden.

De planten bezorgen de vissen een plaats om onder te schuilen bij gevaar. De schaduw van de waterleliebladeren zorgt bovendien dat het water niet te warm wordt tijdens hete dagen. Waterlelies produceren zuurstof en geven dit af aan de atmosfeer langs de bovenkant van de bladeren.

Dit in tegenstelling tot de meeste landplanten die via de onderzijde van hun bladeren ademen omdat hun bovenkant te stoffig wordt.

Winterharde en tropische soorten

De meeste liefhebbers zullen ongetwijfeld vooral geïnteresseerd zijn in de winterharde soorten en variëteiten waterlelies. In onze streken zijn er een honderdtal verkrijgbaar, sommigen gemakkelijk en andere met veel moeite en zoekwerk.
Tropische cultivars zijn talrijker, maar in onze streken moeilijk te krijgen, wat gezien ons klimaat logisch is. Toch is het zeker eens de moeite een bezoek te brengen aan botanisch tuinen met verwarmde serres om zich een beeld te vormen van de kleurenpracht. De bloemen zien er heel anders uit en de tinten zijn ongewoon. De kleur blauw is enkel en alleen beschikbaar bij de exotische waterlelies. Daar zal wel eens verandering in komen want enkele jaren geleden is men erin geslaagd een kruising te maken tussen een winterharde waterlelie en een tropische blauwe… maar het zal nog lang duren eer de nakomelingen ervan en blauw en bruikbaar zullen zijn in ons klimaat.

Zo zonnig mogelijk

Geef de waterlies een zo zonnig mogelijke standplaats. Voor waterplanten in het algemeen wordt in veel boeken 5 uur directe lichtinstraling (dus uit de schaduw) aanbevolen. Voor waterlelies raden wij echter 6 tot 8 uur per dag aan. Er zijn weliswaar enkele variëteiten die al tevreden zijn met drie uur zon per dag maar ook deze zijn gebaat met meer licht, zeker in onze noordelijk gelegen streken.
In periodes van bewolkt, koeler weer zal de bloei afnemen. Wanneer dan een zonnige periode volgt, zal men bloemen in overvloed te zien krijgen.
Voor een goed biologisch evenwicht is het belangrijk dat een gedeelte van het wateroppervlak van de vijver bedekt is met drijvende planten of bladeren. Hoe kleiner de vijver, hoe meer oppervlak er procentueel moet bedekt zijn. Een vijver van 15 meter op 6 meter is best voor 50 % bedekt met drijf(blad)planten. Voor een kleinere vijver van bijvoorbeeld 3 meter op 3 meter is een bedekking tussen 60 % en 70 % ideaal. Aarzel dus niet een waterlelie extra toe te voegen, het vijvermilieu zal u dankbaar zijn.

Verjongen

Wanneer u ziet dat de bloemen van de gewone winterharde waterlelies in uw vijver een vijf tot tien centimeter boven de waterspiegel geheven worden en wanneer dat ook het geval is met de bladeren dan is het hoog tijd om uw planten te verdelen en te verjongen. Doe dat gerust in de zomer, het kan tot half juli. Gooi het achterste, oude stuk van de wortelstok weg. Behoud de krachtige topscheut met een stuk wortelstok van zo'n 10 tot 15 cm en plaats deze iets naar boven wijzend in een waterleliemand, gevuld met klei of leem (leg er eerst een geperforeerde plantfolie in tegen het uitspoelen). Zet de wortel met zijn snijwonde in een hoek van de mand en laat de spruit diagonaal naar het midden van de korf wijzen. Dan heeft hij de langste afstand af te leggen voor hij weer vastraakt aan de overzijde.
Verjongen zal meestal noodzakelijk zijn om de drie jaar. Maar doe dit liever een jaartje eerder bij variëteiten met snel kruipende wortelstokken, anders worden de planten zwaar en moeilijk handelbaar. Aangezien waterlelies krachtige voedingsbehoeftige groeiers zijn is het toevoegen van een voedingspastille voor vijverplanten aanbevolen. Bovenop de leem of klei komt een laagje Clinopti Plus filtermineraal om opwoelen van de grond door de vissen te vermijden.

Keuze in kleuren

Er bestaan witte, roze, rode, gele en zelfs oranje cultivars. Tot nu toe zijn er nog geen blauwe winterharde lelies. Wellicht komt daar verandering in binnen tien à twintig jaar.
Alle waterleliebloemen, met uitzondering van de witte, veranderen elke bloeidag wat van kleur. Sommige worden donkerder, andere lichter. Bij sommige, geklasseerd onder de 'changeables' is de kleurverandering echt spectaculair. Zij variëren vaak van geel over oranje naar rood. Ook de bladeren zien er anders uit wanneer ze jong zijn dan wanneer ze ouder zijn. Veel ontluikende bladeren zijn mooi gespikkeld of gevlekt en worden later groener.

Variëteiten

Een keuze maken uit het rijke aanbod aan cultivars is niet eenvoudig. Een grote waterplas vormt het ideale kader om grote waterlelies te herbergen. Middelmatig grote waterlelies voldoen het beste voor de doorsnee tuinvijver, terwijl dwergvariëteiten geschikt zij voor mini-waterwereldjes als kuipen en tobben.
Wat ook van belang is, dat is de bloeiwilligheid in onze toch eerder koude Lage Landen. Winterhard betekent immers dat ze de winter doorraken maar wil daarom nog niet zeggen dat ze in onze streken willen bloeien. Veel cultivars zijn eerder geschikt voor zonnigere oorden als Spanje en het zuiden van Frankrijk en vertikken te bloeien tijdens onze vaak druilerige zomers. Een zekere kennis is dus vereist vooraleer u naar het vijvercentrum trekt en een keuze maakt.

Opgelet: de allergoedkoopste waterlelies zijn bijna allemaal te grote planten voor de doorsnee tuinvijver. Binnen de kortste keren palmen ze heel het vijveroppervlak in. Het zijn ook net deze variëteiten die men nogal eens krijgt van buren en kennissen… met als gevolg dat een vijftal soorten echt domineert in onze tuinvijvers hoewel ze er eigenlijk minder voor geschikt zijn. Het gaat vooral om N. alba (de inheemse wilde), N. Attraction (de grootste van de rode), N. Marliacea Carnea (een grote roze), N. Charles de Meurville (meer roze dan rood) en soms om N. Marliacea Chromatella (een grote gele).

Voor de doorsnee tuinvijver kiest men beter voor medium en kleine variëteiten zoals, voor heel kleine waterpartijtjes zoals kuipen kan men de dwergen gebruiken.

Witte waterlelies

Nymphaea candida, de Siberische witte, is een zeldzame inheemse witte waterlelie die te vinden is tot in het hoge noorden en in onze contreien zeer goed bloeit, ook tijdens slechte zomers. De planten zijn in alle delen beduidend kleiner dan de witte waterlelie. Als zeer betrouwbare grote sterke witte cultivar kan men N. 'Pöstlingberg' vermelden, tenminste wanneer men plaats heeft want het is een grote, zich snel verbreidende variëteit die diep water aan kan. Hetzelfde kan men zeggen van N. 'Gladstoniana', ook een reus voor diepe vijvers. Leuk is N. alba occidentalis een bloeirijke wildvorm.
Goed aangepast aan de doorsnee tuinvijver is N. 'Hermine'. Deze spierwitte waterlelie is een medium-soort en voldoet prima voor bijna elke grootte van vijver. Het is een doorbloeier met een zeer lange bloeiperiode, ook bij slecht weer. Ook N. 'Gonnêre' (soms ook 'Crystal White' of 'Snowball' genoemd) kan men catalogeren als betrouwbaar maar er zullen minder bloemen gevormd worden. Ze zijn wel heel speciaal, de ronde witte bloemen als bollen. Voor kleine kuipjes wordt N. tetragona vaak aanbevolen maar het is spijtig genoeg een kortlevende plant. Als alternatief (iets groter maar erg bloeirijk) kunnen we N. 'Carolineana Nivea' aanbevelen. N. 'Denver' is een moderne variëteit. Het is een waterlelie geschikt voor kleine en mini vijvers. Met zijn roomwitte bloemen is het een excellente keuze die heel goed bloeit.

Roze waterlelies

Wat betreft roze waterlelies is de keuze werkelijk enorm. Er bestaan tal van variëteiten in allerlei tinten van roze, gaande van bijna wit tot donkerroze en dat in allerhande groottes en bloemvormen. We beginnen met een grote betrouwbare variëteit, namelijk N. 'Colossea'. Die is eigenlijk beter en mooier dan de wijdverbreide N. 'Marliacea Carnea'. Erg speciaal en tegelijk bloeirijk is N. 'Rosennymphe' die van vorm en kleur verandert tijdens het openbloeien.
We komen nu bij de mediumgrote variëteiten. Wat betreft de naamgeving is N. 'Pink Sensation' niet overdreven. De bloemen van deze waterlelie openen zich 's morgens vroeger en sluiten 's avonds later dan die van andere variëteiten. N. 'Martha' vormt prachtige bloemen vaak al vroeg in de lente. Een speciale vermelding verdient N. 'Perry's Fire Opal', met bloemen even groot als de bladeren. Voor ongecompliceerd maar zeer bloeirijk kan ment N. 'Pink Beauty' aanbevelen. Wie naar mooie zeldzaamheden op zoek is kan proberen N. 'Helen Fowler' te vinden. Een werkelijk prachtige soort. Speciale roze kleurnuances zijn de vinden bij de zeer betrouwbare 'Fritz Junge' en 'Rosy Morn', beiden gloeiend als het ochtendgloren. De zalmroze kleur van de moderne waterlelie N. 'Colorado' is uniek (kleur ligt tussen roze en oranje, wordt daarom ook gecatalogeerd onder de perzikkleurige waterlelies). De bloemen van N. 'Colorado' worden tot 10 cm boven het water gehouden. De bloei is uitzonderlijk goed, tot laat in het najaar. Echt een aanrader. Klein maar fijn en dus geschikt voor de mini-watertuin zijn N. 'Michael Berthold' en N. 'Mary Patricia'. De bloemen van de eerste staan op een steeltje terwijl die van de tweede diep in het water liggen.

Rode waterlelies

Onder de rode waterlelies is N. 'Attraction' wellicht de meest verbreide… maar het is ook de grootste van de rode en de kleur valt nogal eens tegen. De bloemen worden wel roder naarmate het rhizoom veroudert. N. 'Conqueror' is een mooier alternatief. De diepst rode van alle rode winterharde waterlelies is N. 'Atropurpurea', maar ze is eerder moeilijk te vinden. Voor minder diepe vijvertjes kunnen wij als rode N. 'Froebelii', N. 'Bateau' (lijkt op de voorgaande maar bloeit meer in de zomer) en N. 'Laydekeri Fulgens' aanbevelen. Ook N. Burgundy Princess is een erg betrouwbare kleine donkerrode met lage bloemen. Wie meer van stervormige bloemen houdt kiest voor N. 'Sirius' of voor 'Newton'. Wie een voorkeur heeft voor glimmend rood kiest zonder aarzelen voor N. 'Perry's Baby Red', een dwerg met grote vlakke bloemen.

Gele waterlelies

Het aantal gele variëteiten was vroeger eerder beperkt, maar daar komt verandering in. N. 'Marliacea Chromatella' is goed wanneer men veel ruimte heeft. De bloemen van N. 'Colonel A.J. Welch' lijken op chrysanten. Wat ten voordele van deze cultivar spreekt is de vaak late bloei in de herfst en de soms vroege bloei in de lente. De moderne gele waterlelie N. 'Texas Dawn' bloeit zelfs goed als er wat schaduw is en heeft al voldoende aan vijf uur direct zonlicht. Het is een gele die het echt goed doet in ons druilerige klimaat en zijn bloemen op stelen draagt. Ook N. 'Lemon Mist' draagt zijn bloemen boven het water en is een bloeirijke soort. Voor echt mini-watertuintjes is het ongetwijfeld de betrouwbare N. pygmaea 'Helvola', die het meest geschikt is met haar piepkleine (diameter 4 cm) bloempjes.

Oranje waterlelies

Ja, er bestaan ook oranje waterlelies. Hoewel, de Engelse termen 'changeable' en 'cupper' zijn eigenlijk meer gepast. Hun verrukkelijke bloemen vertonen pasteltinten die voortdurend veranderen tijdens hun leven. Een van de bekendste is bijvoorbeeld N. 'Sioux' waarvan de bloemen de eerste dag geel zijn, de tweede dag oranje worden en de derde dag naar koperrood omslaan. De meest betrouwbare changeable is zeker N. 'Paul Hariot'. De bloemen van deze cultivar veranderen niet enkel van kleur maar ook van vorm en grootte tijdens hun leven. Voor tobbetjes kiest men vaak N. 'Aurora' of N. 'Indiana' beiden met lieflijke bloemetjes van 5 à 6 cm in diameter. Ook N. 'Doll House' behoort tot deze categorie. Oranje waterlelies zijn veeleisend wat betreft zoninstraling, geef ze de meest zonnige plaats in uw vijver.

Naar eigen smaak

Smaak is persoonlijk en daarom raden wij aan om tijdens de zomer te gaan kijken naar bloeiende waterlelies. Het midden van de zomer (juni-juli) is trouwens de ideale periode om waterlelies te delen en te planten. Niets mag u dan ook tegenhouden om uw waterpartij te verrijken met een variëteit die u aanspreekt.

Het is belangrijk waterlelies zo snel mogelijk na het verplanten in de vijver te zetten. Het is verkeerd hen ineens diep te plaatsen. Zet de waterleliemand eerst op een ondiep niveau (of op bijvoorbeeld enkele bakstenen) en wacht tot de plant minstens 7 bladeren heeft. Dan kan de lelie een trapje dieper en wanneer er dan weer minstens 7 bladeren gevormd zijn nog een stap dieper.

Nog een laatste tip: overdrijf niet met de plantdiepte van de waterlelie. In de diepte van de vijver is het water kouder en komt er weinig licht. Minder diep geplaatste waterlelies geven meer bloemen.


#1068

Bron: Helder Vijveren

Andere artikels