Wortels en sla in de tuin: diagnose, oorzaken en praktische oplossingen
Wat er mis kan gaan met wortels en sla
Bij de teelt van wortels en sla kun je met uiteenlopende problemen te maken krijgen die de oogst kunnen beperken. Een tijdige analyse van symptomen, bodemcondities en teeltomstandigheden helpt jou gericht in te grijpen en schade te beperken, zodat jij uiteindelijk een gezonde en smakelijke oogst hebt.
Ziekten en oorzaken bij wortels
- wortelrot door Rhizoctonia solani: wortels vertonen bruine of zwarte vlekken en kunnen zacht aanvoelen; oorzaken zijn natte grond en slechte drainage; oplossing: verbeter de drainage, laat de bodem tussen gietmomenten opdrogen en werk met verhoogde bedden of ruggen; rotate gewassen en gebruik zaden en wortels van betrouwbare bronnen.
- Aphanomyces wortelrot: donkerbruine tot zwarte verkleuring van wortels met zachte, waterige plekken; ontstaat bij langdurige natte omstandigheden en zware kleigrond; oplossing: zorg voor goede drainage, verminder watergift en wissel teeltlocaties;
- wortelvliegschade (Psila rosae): tunnels en beschadigingen in wortels waardoor groei belemmert wordt; voorkomen: bedekking met gaas, tijdig zaaien en wisselen van teeltpercelen; verwijder aangetaste wortels om verspreiding te voorkomen.
- Nematoden schade aan wortels: knobbels of onregelmatige wortelgroei; oorzaken: besmette zaden en gebrek aan rotatie; oplossing: lange rotatie, bodemsolarisation en kiezen voor resistente rassen.
- Schimmelinfecties zoals Botrytis: schimmelgroei op wortels bij hoge vochtigheid; aanpak: zorg voor voldoende ventilatie, mulch en verwijder besmet materiaal tijdig.
Ziekten en aandoeningen bij sla
- Downy mildew bij sla (Peronospora): gele vlekken aan de bovengrondse kant en een grijs-witte onderkant bij vochtig weer; preventie: kies resistente rassen, verbeter ventilatie en beperk overhead bewatering.
- Tipburn en calciumdeficiëntie: bruine randjes en ingezonken bladeren in de binnenste bladeren; oorzaak: onregelmatige watergift en onvoldoende Calciumopname; oplossing: geef gelijkmatig water en voeg calcium toe aan de bodem.
- Fusarium-wilt bij sla: verwelkte planten die minder snel herstellen; voorkomen: rotatie en gebruik van gezonde zaden; overweeg biologische fungiciden volgens regelgeving.
- Damping-off en zaailingsdood: jonge zaailingen sterven bij vochtige, koude omstandigheden; oplossing: zaaien bij optimale temperaturen, ruim zaaien en zorg voor goede drainage.
- Andere bacteriële en schimmelvlekken: donkere vlekken en voortijdige verwelking; aanpak: verwijder aangetaste planten, steriliseer gereedschap en gebruik gezonde zaden.
Plaagdruk en natuurlijke bestrijding
Naast ziekten spelen plaagdieren een belangrijke rol. Wortels en sla kunnen aantrekkelijk zijn voor wortelvlieg, slakken en bladluizen. Een combinatie van preventie en biologische bestrijding werkt vaak het beste. Gebruik gaas of row covers tegen wortelvlieg, maak gebruik van mulchen tegen uitdroging en bevorder natuurlijke vijanden zoals lieveheersbeestjes en sluipwespen. Als jij merkt dat wortels sla opgegeten worden, kan dit duiden op vraat door plaagdieren of larven; beperk schade door tijdig af te dekken en aangetaste delen te verwijderen.
Preventie en onderhoud in de moestuin
- Plan een rotatie van minimaal 3-4 jaar tussen wortel- en sla-teelten om bodemgebonden ziekten te doorbreken.
- Zorg voor goede drainage en een voedzame, goed doorlatende bodem; verhoogde bedden kunnen de waterafvoer verbeteren en wortelgroei bevorderen.
- Beperk wateroverlast door gelijkmatige bewatering, vooral bij sla, zodat calciumopname niet verstoord raakt.
- Gebruik resistente rassen en begin met gezonde zaden; steriliseer gereedschap en verwijder zieke planten tijdig.
- Bescherming tegen ongedierte: gebruik gaas en row covers tegen wortelvlieg; mulchen tegen droogte en slakken; bevorder natuurlijke vijanden en gebruik biologische bestrijdingsmiddelen waar mogelijk.
Behandeling en herstel
Als schade is opgetreden, handel dan snel: verwijder geïnfecteerde planten, verbeter luchtcirculatie en drainage, en pas bewateringspatroon aan. Voor schimmelproblemen kun je kiezen voor organische bestrijdingsmiddelen zoals Bacillus subtilis- of kopergebaseerde formuleringen volgens lokale regelgeving. Houd rekening met productiedata en volg altijd de labelinstructies bij toepassing op wortels en sla.
Onderhoudstips en alternatieven
- Overweeg biologische alternatieven en stimuleer nuttige insecten die plaagdieren onder controle houden.
- Verbeter bodemgezondheid door hoogwaardige compost en minimale bodembedekking met organisch materiaal om structuur en waterretentie te bevorderen.
- Beperk chemische middelen door geïntegreerde teelt en biodiversiteit in jouw tuin te vergroten.
Seizoenplanning en teeltstrategie
Een slimme teeltstrategie combineert seizoensplanning, tijdige zaaien en transplantatie met aandacht voor water- en voedingsstoffen. Pas successional sowing toe om de oogst te spreiden en pas irrigatie aan op klimaat en weersomstandigheden. Kies rassen die geschikt zijn voor jouw regio en zorg voor voldoende licht en luchtcirculatie.
Let op: de beste resultaten bereik jij door regelmatig te controleren op tekenen van ziekte en plaag en tijdig bij te sturen waar nodig.