Geprint vanhttps://www.tuinadvies.nl/artikels/vogels_tellen_en_observeren_bij_de_voederplaats

menu
Tuinadvies

https://www.tuinadvies.nl   /    dinsdag 19 oktober 2021

Vogels tellen en observeren bij de voederplaats

Schuilt er in jou een ornitholoog? Dan kijk je zeker en vast uit naar de volgende vogeltelling. In het weekend van 30 en 31 januari kunnen we de resultaten van de vogels die we in onze tuin waarnemen, doorgeven aan Natuurpunt en zo deelnemen aan het grootste tuinvogelonderzoek.

Vlaamse gaaiWelke soorten je zal aantreffen hangt af van de inrichting en de ligging van jouw tuin en het voeder dat je aanbiedt. Ook de weersomstandigheden en de aanwezigheid van trekvogels die bij ons overwinteren zijn bepalend. Trekvogels reizen heen en weer tussen hun broedgebied in de zomer en het gebied waar ze de winter doorbrengen. Deze gebieden kunnen duizenden kilometers uit elkaar liggen, geen reis zonder risico’s. Slecht weer kan een oorzaak zijn dat vogels onderweg sterven maar ook jagers of een aanvaring met hoogspanningskabels en windmolens kunnen hen fataal worden. De soorten vogels die we aantreffen in de tuin gedurende de winter zal ook daarvan afhangen en verklaart dat we niet elke winter dezelfde vogels te zien krijgen, of toch niet in dezelfde aantallen. Deelnemen aan de vogeltelling is dus heel belangrijk en levert de wetenschap heel wat informatie op.

Daarnaast is het gewoon leuk en voor jezelf leerrijk om vogels te spotten want er valt altijd wel iets anders te zien en te beleven. Vogels leren herkennen, ontdekken wat hun favoriete snack is en hun gedrag observeren is een boeiend proces. Zelf zal ik waarschijnlijk nooit een grote ornithologe worden maar door de jaren heen heb ik toch al heel wat bijgeleerd.

Vogels observeren

Houtduif en pimpelmeesHet is stil in de tuin. Mijn vriend en ik kijken door het keukenraam en wachten. De verrekijker staat binnen handbereik. Op de voederplaats ligt een rijkelijk buffet klaar: drie voedertafels en verschillende silo’s gevuld met pindanoten, zonnebloempitten, een zadenmix en insectenpaté, een pot pindakaas, wat vetbollen, een vetblok met bosbessensmaak en een boom met ontelbare sierappels. Aan het tuinscherm hangt een drinkschaal met vers water. De vogels zullen zeker niks tekort komen!

Plots vanuit het niets komen een paar vogels aangevlogen. Meestal is het een pimpelmees of een koolmees die zich als eerste waagt. En dan komen ook de andere soorten. Net alsof ze het moment hebben afgesproken en met elkaar hebben gecommuniceerd. Nu is het erg druk en vliegen tientallen vogels op en af. De merel doet zich te goed aan de sierappels van de Malus ‘Red sentinel’, mussen pikken zaden op de grond, het roodborstje zie je doorgaans bij de vetblok met bosbessensmaak en de groenlingen verkiezen zonnebloempitten. Er wordt vaak ruzie gemaakt, net alsof er niet genoeg is voor iedereen. En dan ineens worden ze opgeschrikt, vliegen ze weg in het nabije struikgewas en keert de rust terug op de voederplaats.

Bijzondere soorten

De avond van oud naar nieuw, rond 16.30u zag ik een vreemde vogel zitten op één van de voedertafels. Het was al wat donker buiten en ik kon hem niet onmiddellijk herkennen. Ik greep naar de verrekijker en zag dan dat het een zwartkop was. Mijn hart ging tekeer en er weergalmde een vreugdekreet door de woonkamer. Met mijn enthousiasme heb ik waarschijnlijk al meerdere vogels en andere dieren weggejaagd, en niet alleen in de tuin. Ik weet dat ik me moet leren beheersen.

Het ging om een mannetje zwartkop, een vogel die we in onze streek niet direct verwachten op de voedertafel en zeker niet in een kleine stadstuin. Zwartkoppen zijn trekvogels en overwinteren doorgaans in Zuid-Europese en Afrikaanse gebieden. Oorden waar het warmer is maar door de klimaatswijziging komt hier verandering in. Soms blijken broedgebieden nu ook geschikte plaatsen te zijn om te overwinteren. Zo blijven meer en meer trekvogels in onze contreien in plaats van de gevaarlijke reis aan te gaan.

Zwartkop man en vrouw

Het mannetje van de zwartkop heeft een grijs verenkleed en draagt net een zwarte pruik, vandaar zijn naam. Het vrouwtje is eerder grijsbruin en draagt een ros pruikje. Ook de jonge vogels zijn bruin van kleur. De zwartkop is ongeveer even groot als een koolmees en heeft een opvallende alarmroep.

De volgende dag was deze bijzondere vogel er terug en had hij twee vrouwtjes meegebracht. Sindsdien komen ze elke dag. Naar hun Latijnse naam Sylvia atricapilla hebben we ze de namen Sylvain, Sylvie en Sylvia gegeven om ze makkelijk te kunnen benoemen als we er eentje zien. Het zijn vogels met een pittig karakter. Het mannetje, Sylvain, heeft vanaf dag één een voedertafel voor zich geclaimd en jaagt alle andere vogels, die hij als indringers aanziet, weg. Zelden heb ik een andere soort geweten die zo dominant en territoriaal is ingesteld. Ook de vrouwtjes die graag een appeltje eten, dulden weinig omstaanders.

Diversiteit

Januari en februari zijn topmaanden om vogels te spotten. Deze winter zijn de zwartkoppen de bijzondere gasten in onze tuin maar elke winter brengt een nieuwe verrassing. Vorig jaar was het een groep van een zestigtal groenlingen die een hoge laurierhaag palend aan onze tuin, hadden uitgekozen als slaapplaats. Elke valavond was het een enorm spektakel om te zien hoe de vogels zich verzamelden in een grote groep en minuten lang acrobatische vluchten maakten om dan snel weg te duiken in de haag en er de nacht door te brengen. Iedere avond konden we dit aanschouwen, tot half februari. Ook dit jaar zijn ze er terug maar in een kleiner aantal, ongeveer een dertigtal, al heb ik de indruk dat de groep elke dag groter wordt.

2018 was een topjaar. Dan hebben we maar liefst 22 soorten vogels in onze tuin kunnen waarnemen. Niet elke soort in grote aantallen maar meestal individuen of kleine groepjes. Ik ben dat jaar ook gestart met het bijhouden van de waarnemingen in de tuin. Het succes hadden we toen nog te danken aan de grote elzen die onze achterburen staan hadden. Soorten zoals de barmsijs en sijs komen specifiek af op de elzenpropjes en brachten meteen ook een bezoek aan onze tuin. Ook de putter, keep, zwarte mees, zanglijster en een vlaamse gaai waren leuke gasten. Wat heel bijzonder was, is een kramsvogel die zich had afgezonderd van een grote groep en de hele winter in onze tuin vertoefde. Ik denk dat hij elke appel in onze boom heeft opgegeten. Een prachtige vogel die we na de winter van 2018 nooit meer hebben terug gezien. Later hebben ze de elzen jammer genoeg gekapt en is de diversiteit in onze tuin op gebied van vogels afgenomen. Nu hebben we minder soorten maar wel in grotere aantallen. Nu en dan vliegt er nog eens een staartmees of een gaai voorbij of krijgen we een sperwer te zien, die in de vele kleine vogeltjes wel een lekkere hap ziet. 

Na de winter bouwen we het voederen terug af en geven we enkel nog zonnebloempitten en een zadenmix omdat dit het dichtst aanleunt bij wat de vogels in de vrije natuur kunnen vinden. Broedvogels en hun jongen weten de voederplaats dan ook te vinden.

Ik denk dat de vink in onze tuin dit jaar met de hoofdprijs van meest geziene vogel zal wegvliegen. 

Mannetje vink

De vogels zijn door mijn vriend Wim Acke gefotografeerd in onze tuin.

#5834

Auteur: Inge
Redactie Tuinadvies