Geprint vanhttps://www.tuinadvies.nl/artikels/orchidee_substraat

menu
Tuinadvies

https://www.tuinadvies.nl   /    zaterdag 7 december 2019

Orchideeën gedijen beter in een luchtig substraat.

Orchideeënwortels verkiezen een correct substraat.

In dit artikel gaan we ons eens verdiepen in de wortels van een orchidee en het substraat waarin we onze orchideeën laten groeien en proberen om een aantal misverstanden (voorgoed) uit de wereld te helpen…

 

Sla er een aantal willekeurige artikels of boeken op na en je zult bijzonder vaak de volgende zin (of iets wat erop lijkt) tegenkomen: “Geef uw orchidee ieder jaar nieuwe potgrond…”. Kijk, en daar gaat het dus ontzettend mis!! Natuurlijk niet het gedeelte “ieder jaar”, maar het woordje “POTGROND”. Zoals heel veel mensen wel weten of ooit hebben gehoord zijn de meeste huiskamerorchideeën zogenaamde epifyten. Vrij vertaald betekend dat “op bomen groeiend”. Een simpele “1+1=2 rekensom” leert ons dat op bomen geen grond zit……of toch?....

 

De wortels van epifytische orchideeën zijn ontworpen voor een leven boven de grond, in een omgeving met voldoende ventilatie en vochtigheid. De combinatie van deze twee factoren zorgt ervoor dat de planten vocht kunnen opnemen, maar dat de wortels niet constant nat zijn. Wel is het vaak zo dat door de jaren heen de wortels van dergelijke orchideeën begroeid raken met mossen etc.. In de eerste plaats houden ook dezen weer vocht vast, maar ook blijven gronddeeltjes (door de wind aangevoerd) en vogeluitwerpselen in dit mos hangen. Zo komt de epifytische orchideeënplant aan haar minerale bouwstoffen.

Om terug te komen op de term “POTGROND”: in feite is het een verzamelnaam voor allerlei soorten substraat om planten in te kweken. Het gebruik van potgrond als substraat voor epifytische orchideeën zal vroeg of laat leiden tot wortelrot en dus de dood van de plant betekenen. Op de foto liggen potgrond (compostproduct) en orchideeënsubstraat naast elkaar. Het is natuurlijk duidelijk dat het orchideeënsubstraat veel luchtiger is dan de potgrond en dat het vochtabsorberende vermogen van de potgrond veel groter is dan het orchideeënsubstraat.

Het orchideeënsubstraat op de foto wordt ook wel BARK genoemd en is gemaakt van de schors van een speciaal daarvoor geschikte dennensoort. In dit substraat zijn veel epifytische orchideeën (als de plant geen “natte voeten” krijgt) prima te kweken. Vaak wordt er stukjes veenmos (sphagnum) aan toegevoegd om het vochtabsorberende vermogen van het substraat te vergroten. Wanneer een epifytische orchidee in dit substraat wordt gepot en er op de juiste manier water wordt gegeven (water geven – opdrogen – water geven – opdrogen – ...) kan de plant in principe nooit te nat worden en is het risico op wortelrot zeer beperkt.

Om het plaatje compleet te krijgen kijken ook nog even naar de opbouw van een orchideeënwortel. Als voorbeeld nemen we de wortel van een Phalaenopsis. Een veel gekweekte plant. Om met de deur in huis te vallen: een Phalaenopsis heeft geen twee soorten wortels. Veel mensen denken dat de wortels die wel eens uit de pot groeien speciale (lucht)wortels zijn die bij een ompot actie niet in de pot mogen worden gestopt. Het tegendeel is waar. Alle wortels zijn hetzelfde en kunnen zonder problemen opgepot worden. Op de foto is de wortel van een Phalaenopsis in groei te zien. Dat deze plant in groei is, is duidelijk aan de omvang van de groeipunt te zien.

 

Het einde van de groeipunt bevat het meristeem, waarin zich de actief delende cellen bevinden. Iets hoger is duidelijk te zien dat de cellen in de wortel bladgroen (chlorophyl) bevatten waarmee met behulp van zonlicht glucose wordt gemaakt. Gaan we nog hoger dan wordt het bladgroen van de wortel bedekt met een zilverachtig vlies. Dit vlies, ook wel “velamen” genoemd, bestaat uit dode cellen en heeft een sponsachtige werking. Met behulp van het velamen kan de orchidee water uit zijn omgeving opnemen en zich hechten aan een oppervlakte. Een gelijksoortige wortelopbouw zien we bij de meeste epifytische orchideeën en benadrukt de “op bomen groeiende” leefwijze van veel orchideeën.

Dit artikel wil ik graag besluiten met een pleidooi om in de context van orchideeën niet meer te spreken over POTGROND maar over SUBSTRAAT. Naar mijn mening zal een verandering van deze nomenclatuur vele “orchideeën-levens” sparen en het begrip voor de leefwijze van epifytische orchideeën vergroten.

#764

Auteur: Jan Dekker