Geprint vanhttps://www.tuinadvies.nl/artikels/lokken_van_bestuivers

menu
Tuinadvies

https://www.tuinadvies.nl   /    donderdag 18 juli 2019

Het belang van bestuivers en hoe ze te lokken!

Ongeveer 80% van de bestuiving gebeurt door dieren waarvan insecten het grootste aandeel voor hun rekening nemen. Hoewel de honingbij waarschijnlijk de bekendste en populairste bestuiver is, zijn er ook hommels, wespen, en zweefvliegen. Daarnaast zijn ook kevers en vlinders de actieve bestuivers onder de insecten. De vogels die tot de bestuivers horen zijn de kolibrie, de lori en de suikervogel maar deze leven vooral in tropische gebieden. Andere dieren zijn slakken, vleermuizen, maar ook kleine knaagdieren, buideldieren en sommige hagedissen.

De bestuiving bestaat uit het overbrengen van stuifmeel van de mannelijke bloemdelen, de meeldraden, naar de vrouwelijke deel van de bloem, de stamper. Deze delen staan bij veel planten gescheiden (buurbestuiving) of op een andere plant (kruisbestuiving) en dienen dus met behulp van bestuivers bij elkaar gebracht te worden om bevruchting te garanderen. De overbrenging via bestuivers gebeurt doordat dieren die zoete nectar uit de bloemen eten met hun kop langs de meeldraden strijken waarbij het stuifmeel zich vasthecht aan het lichaam, de veren, de vacht of de huid. Als het diertje op zoek gaat naar meer voedsel reist het stuifmeel mee naar een vrouwelijke bloem waarna het op de stamper terecht komt waardoor het bevruchtingsproces begint en zal leiden tot de groei van de vrucht.  

Felle kleuren en verleidelijke geuren met veel bloemen zijn van nature gemaakt om insecten, vogels en andere dieren te lokken. Bloemen die felgekleurd zijn en extra opvallen tegen de achtergrond van groene bladen lokken zo bestuivers. Insecten met een beperkt zichtvermogen worden door de bloemengeur aangetrokken of gelokt via onzichtbare sporen die ultraviolet licht reflecteren, licht dat de insecten kunnen volgen om zo bij de nectar te komen. Sommige planten geven een afschuwelijke stank af die vliegen aantrekt, zoals de Rafflesia met de grootste bloem ter wereld. Vliegen gaan af op de op uitwerpselen lijkende of rottende geur en verspreiden zo de bestuiving.  

Het lokken van bestuivers wordt op fruitplantages gedaan om meer bevruchting te krijgen in de bloesems. Men doet dit door meer nestgelegenheid voor wilde bestuivers te creëren en voor die bestuivers een groter permanent voedselaanbod te voorzien. Dit is echter iets waar iedereen zijn steentje kan bijdragen! De nest- en schuilgelegenheid voor de bestuivers is een belangrijk aspect om bestuivers op eenzelfde locatie te houden. Zo zijn holle stenen, lemen wanden, houtblokken en holle stengels geschikte nestelplaatsen. Tegenwoordig kan men geprefabriceerde nestelplaatsen kopen om de steeds meer verdwijnende natuurlijke habitats te vervangen. Zo zijn er bijvoorbeeld bijenhotels waarbij bamboestengels als nestelplaatsen dienen. Broedende bijen blijven dan in een actieradius van 300 meter rond het nest naar voedsel zoeken, op zonnige zomerdagen kan deze radius oplopen naar 3 tot zelfs 5 km.

[tuinwinkelcategorie]278- nestkasten voor insecten[/tuinwinkelcategorie]

Het voedselaanbod voor bestuivers permanent houden en uitbreiden kan door zowel de burgers, de land- en fruitbouwers, als door de gemeente en openbare besturen. Bloemenstroken zaaien tussen bomenrijen, of op hoeken en randen van percelen. Het zijn heel eenvoudige maatregelen die net zoals het gefaseerd maaien van grasstroken, vrij eenvoudig toe te passen zijn. Het aanplanten van gemengde hagen met een grote diversiteit aan soorten zorgt voor een grote aantrekkingskracht van bestuivers. Het verhogen van de biodiversiteit in de beplanting resulteert in het aantrekken van wilde bestuivers in grote getallen. Echter is het opletten met zaaien want niet zomaar alle bloemen zijn geschikt om bestuivers aan te trekken. Zo geven fruitbomen te weinig nectar om permanent bestuivers aan te trekken. Fruitbomen kunnen dan best in de omgeving staan van bloemen die dat wel doen. Daarbij moet zeker gelet worden op de bloeitijd van het fruit dat bevrucht dient te worden en de periode dat de bloemen rondom in bloei staan. Zo is bijvoorbeeld de rijkelijk bloeiende Guldenroede (Solidago) een uitstekende aantrekker van bestuivers, deze bloeit echter laat in de zomer en zal dus geen bestuivers aantrekken die nodig zijn in het voorjaar voor de bestuiving van fruitbloesems. Naast de bloeiperiode is ook de hoeveelheid nectar van groot belang. Het zijn vooral wilde soorten die veel nectar bevatten die populair zijn voor bestuivers want de gekweekte soorten in de tuin zijn vooral geselecteerd op hun sierwaarde en esthetische vorm.

Guldenroede (Solidago)
Guldenroede (Solidago)

De groeiplaats van de nectarhoudende bloemen beïnvloedt de bestuivers. Zo heeft de temperatuur en de afstand van de nestgelegenheid tot de voedselbron invloed op het energieverlies van de bestuivers tijdens het transporteren van nectar en stuifmeel. Hoe kouder hoe meer energie het kost om te vliegen, hoe verder en hoe meer energie het kost om de afstand te overbruggen. Vochtigheid en warmte hebben ook een invloed op de plant, zoals bijvoorbeeld bij verschillende klaversoorten die de honingbij aantrekken. De wind bepaalt het suikergehalte van de nectar bij klaverbloemen. Bij droge en sterke wind daalt de luchtvochtigheid, en om uitdroging tegen te gaan scheidt de klaverbloem dan kleinere hoeveelheden nectar af met een hoger gehalte aan suiker. Hierdoor hebben deze dan ook een grotere aantrekkingskracht op de bestuivers. 

Bij het inzetten op voedselaanbod en nestgelegenheid voor bestuivers hoort ook een passend beheer. Zo dient er opgelet te worden bij het gebruik van chemische middelen die schadelijk zijn voor de bestuivende insecten. Als bijen uitvliegen bijvoorbeeld moet men opletten met het bespuiten tegen plagen of ziektes. Eigenlijk is het gebruik van bestrijdingsmiddelen volledig af te raden indien er alternatieven mogelijk zijn. Daarnaast kan minder maaien in een beheersplan betekenen dat er een grotere biodiversiteit gaat ontstaan.
Een strook wilde akkerbloemen, een kruidentuin of kruidenborder zijn uitermate geschikt in combinatie met fruitbomen. Maar ook klimplanten, vijverplanten, bomen en struiken kunnen bestuivers aantrekken, zelfs als ze niet eens een opvallende bloei hebben leveren ze nectar en pollen. De beste oplossing is dus te combineren en de biodiversiteit te stimuleren waarbij bloeiende- en nectarhoudende planten worden voorzien die elkaar steeds afwisselen in verschillende bloeiperiodes gedurende het jaar.    

#5048

Auteur: Ward
Redactie tuinadvies