tuinadvies tuinieren en groenten kweken
Gratis nieuwsbrief ontvangen
Emailadres
 
Homepagina
Bloemschikken
Bomen
Dieren
Fruit
Gazon
Groenten
Kamerplanten
Knollen en bollen
Kruiden
Kuipplanten
Orchidee
Planten
Recepten
Rozen
Sierheesters
Snijbloemen
Tropische planten
Tuinaanleg
Tuindecoratie
Tuininrichting
Tuinkalender
Tuin Allerlei
Vaste planten
Vijver
Eco-tips
Organisch tuinieren
Plantenbescherming

 

Kniebank
Kniebank
Prikroller voor gazon
Prikroller
Slakkenval
Slakkenval
Rozenboog
Rozenboog

Services


Tuinadvies.nl  ->   Bomen   ->   Pinus sylvestris: pi... Print deze pagina lettergrootte kleiner lettergrootte groter

Pinus sylvestris: pijnboom of grove den is een vaak voorkomende bosboom

Pijnboom of Grove den

  • Pinus sylvestris (bot.)
  • Pine, Scotch pine (Eng.)
  • Pin sylvestre (Frans)
  • Waldkiefer, WaldfŲhre (Duits)
  • Pinaceae - dennenfamilie

De pijnboom is ťťn van de meest bescheiden boomsoorten. In de Nederlandse bossen is hij een veel voorkomende boom, het mooist wanneer hij als solitair op de heide staat. Daar ontwikkelt hij onder invloed van de wind vaak grillige vormen. In bossen vormt hij op oudere leeftijd rechte stammen. De pijnboom is een naaldboom die 40 m hoog kan worden. Hij kan 600 jaar oud worden en werd reeds in de oude mythologieŽn beschreven. Als vruchtbaarheidssymbolen waren dennenkegels heilige voorwerpen.

De grove den behoort tot de zogenaamde lichtbomen omdat hij veel licht doorlaat zodat er op de bodem plantengroei mogelijk is mits de grond niet te arm is. Alleen in bossen waar de pijnbomen erg dicht opeen staan (cultuurbossen), is het donker en groeit er verder nauwelijks iets.

Naamgeving

De naam pijnboom is eigenlijk toepasselijker dan grove den. Het is afgeleid van het Latijnse woord pinus wat vlot betekent, maar misschien ook van Pinus, het vriendinnetje van de Griekse god Pan. Hij werd ook wel mastboom genoemd want men gebruikte het hout vroeger voor boten en vlotten. Het Mastbos bij Breda herinnert aan deze oude naam.

Een oud woord voor den is kin of kien. Plaatsnamen als Kinschot en Kinrooi in Vlaanderen duiden op de aanwezigheid van grove dennen in het verleden.

Verspreiding en standplaats

Al in voorhistorische tijden was de pijnboom in Nederland inheems. Bij afgravingen werden stobben, het zogenaamde kienhout gevonden. Nadat hij geheel verdwenen was, is de pijnboom in 1515 door Graaf Hendrik van Wassenaar weer ingevoerd en aangeplant. In gebieden met meer continentaal klimaat, werd de pijnboom niet verdrongen.

De pijnboom komt tegenwoordig bijna overal in Europa, Klein-AziŽ, aan de Atlantische en de Stille Oceaan voor. In Nederland vinden we pijnboombossen op de Veluwe, in het duingebied, in Drenthe en Brabant. …en van Nederlands oudste dennen in het Gelderse natuurgebied Wolfhezerbos is kort geleden omgevallen. Deze boom zou 400 jaar oud geweest en onder zijn eigen gewicht bezweken zijn. Hij was ca. 20 m hoog en had een omvang van 4 m.

De pijnboom groeit in het Europese laagland en gebergte tot een hoogte van 2100 m. Hij is winterhard en groeit  soms op extreme plaatsen (b.v. stuifzanden). oude pijnboom

Plantkenmerken

In zijn jeugd heeft de wintergroene pijnboom een kegelvorm, op oudere leeftijd een afgeplatte schermvormige kroon. De lange grijsgroene naalden zijn rond, lang en staan paarsgewijs in bosjes op de twijgen. De voet van elk naaldenpaar is omgeven door een schede van schubjes.

De boom is eenhuizig, d.w.z. mannelijke en vrouwelijke bloemen staan op dezelfde plant en verschijnen in mei. De mannelijke bloemen staan dicht opeen aan de bases van de nieuwe lange loten, zijn cilindrisch, 5-8 mm lang, geel en produceren grote hoeveelheden stuifmeel.

De vrouwelijke bloeikegeltjes staan rechtop aan de top van het schot van het vorige jaar, zijn 5 mm lang, donkerrood of violet. Als ze bevrucht zijn buigen zij zich naar beneden. Pas een jaar na de bestuiving vindt de bevruchting plaats. Dan pas begint het vruchtbeginsel te groeien om later tot kegel te rijpen.

In volgroeide toestand zijn de kort gesteelde en eivormige kegels grijsbruin. In het voorjaar zijn in het pijnboombos fijne tikjes te horen van dennenappels die openspringen en het zaad laten vallen die dan door de wind worden meegevoerd. Men spreekt daarom ook van vliegdennen omdat b.v. een heideveld in korte tijd in een dennenbos kan veranderen.

De zaden zijn gevleugeld.gevleugeld pijnboomzaadje

De schors is ruw en schubvormig, bij oudere bomen onder aan dik, korstachtig, grijsbruin. Verder naar boven is hij dunner en roodachtig geel, terwijl daar vaak schilfers loslaten.

Het wortelsysteem bestaat uit een lange, krachtige penwortel met stevige zijwortels, die zich ver uitstrekken en de boom weerstand tegen storm geven.

vrouwelijke bloemen

Gebruik

De grove den was de ideale boomsoort voor de ontginning van heidevelden. In de 19e eeuw werd hij in groeten getale aangeplant omdat men stuthout nodig had voor steenkoolmijnen.

Het hout van de pijnboom, grenen, is sterk en zeer draagkrachtig, werkt weinig en is goed te bewerken. Het wordt gebruikt voor kozijnen, vloeren, deuren, meubels enz. , in de waterbouw als paalhout, damwerk en brugwerk. Tegenwoordig gebruikt men vaak liever tropisch hardhout, kunststof of aluminium. Het zeer harsrijke grenenhout werd ook gebruikt voor het produceren van houtskool en houtteer. Hiermee werd vroeger touw behandeld.

mannelijke bloemen

De oudste kano ter wereld (uit ca. 7500 v.Chr.) is gemaakt van een stam van de grove den. De resten ervan werden gevonden in een dik laag hoogveen in Drenthe bij de aanleg van een snelweg.

De naalden werden in de 19e eeuw voor de fabricage van dennenwol, de zogenaamde Waldwolle gebruikt. Deze diende als stopmateriaal. Uit de naalden werd ook een etherische olie gewonnen. Ook het brandbare terpentijnolie wordt uit dennenhars gewonnen.

In oude boerderijen verlichtte men de kamers met zogenaamde kienspanen de kamers (in hars gedompelde takken).

Bijen houden van bloeiende pijnbomen en leveren een aromatische dennenhoning.

Mythologie

De pijnboom stond als symbool van vruchtbaarheid, onsterfelijkheid en eeuwigheid bij de oude Grieken in hoog aanzien. Het was de heilige boom van de natuurgodin Cybele en haar minnaar Attis die haar ontrouw werd. In de Cybele-cultus van de Frygische boeren werd een pijnboom (als symbool van de fallus) gekapt (castratie) en plechtig naar een tempel gedragen. Na een dag van rouw vierde men de wederopstanding van Attis. In tegenstelling tot de boeren vereerden de burgers in de pijnboom Ares, de oorlogsgod.

Het ruisen van de wind in de pijnbomen bracht men in verband met Boreas, god van de wind. Pinus was volgens een oude Griekse mythe ooit de vriendin van de god Pan. Zij werden overvallen door de ijzige wind van Boreas en Pinus stierf. Pan veranderde haar toen in een pijnboom. Wanneer de pijnbomen ruisen (wenen), wordt Boreas steeds aan zijn misdaad herinnerd,

Volksgeloof

Wanneer in het voorjaar de grond met het gele stuifmeel van de mannelijke bloemen bezaaid was, werd men bang voor deze zwavelregen, want deze was van de duivel.

Ten westen van de Rijn was de pijnboom lange tijd de meiboom bij uitstek. De boom werd van zijn takken ontdaan, geschild, met linten of doeken versiert en rechtop neer gezet. Een dergelijke boom zie ik ieder jaar in mei naast de kerk in Noorbeek (Zuid-Limburg). Soms werden ook hammen en worsten in de kroon gehangen. Wie het voor elkaar kreeg om naar boven te klimmen, kreeg deze als prijs.

Pijnboomtakken werden gebruikt bij rituelen tijdens de Walpurgisnacht (30 april) om de heksen te verjagen die onderweg waren om met de duivels te gaan dansen. Men deed dit ook met brandende takken en veel lawaai.

pinus sylvestris pumila        pinus sylvestris wateri

Auteur: Brigit Kahlert
website: http://www.stemderbomen.nl



Gerelateerd aan "Pinus sylvestris: pijnboom of grove den is een vaak voorkomende bosboom" is:

Bieslook grove
Basilicum grove
Lupinus polyphyllus Minarette mix
Verbrandton
Stuur deze pagina door Print deze pagina | Terug naar boven
Gratis nieuwsbrief ontvangen
Emailadres
Prijsdaling -22% - Noppenfolie rol 1,5 x 25 m
ACTIE -22% op rol noppenfolie

€ 69,00

Tuinadvies tips:     grove den in tuin - pijnboom - grove den kweken - grove den kopen - grove den vrouwelijke zaad - grove den mannelijke bloem - pinus sylvestris - tak van pijnboom - wanneer kun je een pijnboom verplaatsen - pinus sylvestris kopen