Coelogyne van het Griekse Koilos wat hol betekent en gyne wat staat voor vrouwelijk. Men refereert hierbij naar een holte vooraan in het zuiltje. Pandurata is Latijns voor vioolvormig, wat slaat op de vorm van de middenlob van de lip. 
Coelogyne hoort [ see – lodge – eh – nee ] te worden uitgesproken. Terwijl algemeen [ koe – lo – guy – nee ] wordt gebruikt.

Geslacht:
Het geslacht is in 1821 door John Lindley beschreven. Hij zag verschillen die er toe leidden het geslacht in drie groepen in te delen.  Neogyne, Coelogyne en Pleione. In 1907 zouden Pfitzer & Kraenzlin de huidige alom aanvaarde indeling beschrijven. nl. twee series die samen 14 secties bevatten. De eerste serie heeft secties en soorten die bloemtakken vormen waarop bloemen zich opvolgen. De tweede serie, waartoe ook de sectie Verrucosae met ondermeer C.pandurata behoort, geeft bloemtakken waarop de bloemen samen openen.

Beschrijving:
Een stevige, haast houterige kruipende rizoom, van ongeveer 1cm diameter. Op die rizoom ontwikkelen enkele schubvormige bladeren. De bulben ontwikkelen zich gewoonlijk hierop met een tussenafstand van zo’n 3-tal cm, maar die tussenafstand kan net zo goed tot 10cm oplopen. De bulben zijn erg afgeplat, 6,5cm breed, 12,5cm hoog en tot 3cm dik. Onderaan bevinden er zich twee schutbladachtige bladeren rond de bulb. Bovenop de bulb staan twee lancetvormige, 20 tot 45cm lange bladeren. De bladeren zijn redelijk stug en hebben 5 tot 7 duidelijk in langsrichting generfde bladeren. Het mag duidelijk zijn dat er een grote variëteit qua afmetingen van bloeibare planten voorkomt.

De bloemen vormen zich in de nieuwe scheut, dus op de top van het rizoom. Als zich de eerste schutbladeren beginnen te vormen zit er een stevige aanvankelijk iets of wat afgeplatte, kegelvormige bloemaar. Die zal erg snel doorgroeien en bloem vormen. Haast gelijktijdig beginnen ook de bulb en bladeren zich te vormen. Tijdens het verder ontwikkelen van de aar beginnen zich duidelijk de 5 tot 7 bloemknoppen te onderscheiden, ze staan zig-zag op de aar ingeplant. Ze openen evenwel gelijktijdig. Een schutblad dat aanvankelijk de knoppen omvatte, breekt dan vaak snel af, zo niet verdort het snel en geeft het een wat onfrisse aanblik.

De bloemen zijn egaal licht groen (de mooiste variëteiten zijn eerder donkergroen). De lip is erg contracterend zwart gevlekt. In de sepalen en petalen merk je duidelijk 5 nerven. De lip is 3-lobbig de kleinere zijlobben zijn duidelijk geaderd en staan opgericht. De middenlob ontwikkelt verschillende wratvormige callussen. Die wel lijken voort te groeien uit 3 ribben aan de basis van de lip.

Bloeitijd:
Januari - maart in de natuur, in collecties bloeit ze vaak in het najaar een tweede keer. De bloei houdt spijtig genoeg amper een week.

Habitat:
Groeit zowel epifytisch als litofiet als terrestrisch. Komt zowel voor op zeeniveau als in bossen tot 1200 m. Steeds in zeer warme omstandigheden met hoge luchtvochtigheid.

Verspreiding:
Schiereiland Maleisië, Sumatrana, Java, Borneo

Details 1:

Zelf zag ik zo’n plant in Borneo-Tenom. Daar bevindt zich een collectie van orchideeën die op Sabah voorkomen. De collectie bevond zich op bomen en stronken onder een hardhout lattenwerk, waarover een schermdoek gedrapeerd hing. Het viel me op dat uitgerekend boven de Coelogyne pandurata’s een groot gat in het schermdoek was gemaakt.

Details 2:

De planten worden niet graag verstoord. Een plant die zich lekker voelt zal na verpotten haast steeds minstens één bloeiperiode overslaan! Wetende dat het rizoom zich in één richting ontwikkelt is het nuttig hiermee rekening te houden bij het verpotten. Je plaatst de bulben best zo dat de plant minstens een 5-tal jaar kan blijven staan.

Details 3:

De planten ontwikkelen steeds één soms twee nieuwe scheuten, als je plant het goed doet kan je 3 bulben terug gaan op het rizoom en daar het rizoom doorknippen, evenwel zonder te verpotten of de laatste bulben en wortels te verstoren! De plant lijkt dit niet te voelen en groeit gewoon door. Als de oude bulb net voor de positie waar je het rizoom knipte krachtig genoeg is, dan zal op de oude bulb een nieuw groeipunt ontwikkelen. En de plant kans maken om een extra bloemtak te vormen.

Detail 4:

In de handel worden vaak hybriden tussen C.asperata en C.pandurata aangeboden onder de naam C.pandurata. Het betreft evenwel C.Burfordiense. Deze plant vertoont erg gelijkende bloemen die vaak iets groter zijn en dus voor de liefhebber spectaculairder.

Bibliografie:

-           The Genus Coelogyne A Synopsis, by Dudley Clayton, published by Natural History Publications (Borneo) Sdn.Bhd. and The Royal Botanical Gardens , 2002 ; ISBN 983-812-048-0

-           Reorganising the orchid genus Coelogyne a phylogenetic classification based on morphology and molecules, by Barbara Gravendeel, 2000 Leiden; ISBN 90-71236-48-X